เลนส์มัลติโฟคอล (Multifocal IOL) คือเลนส์แก้วตาเทียมที่ออกแบบให้มองเห็นได้ หลายระยะ — ทั้งไกล กลาง และใกล้ — โดยใช้หลักการแยกแสงเป็นหลายจุดโฟกัส ช่วย ลดการพึ่งแว่นหลังผ่าตัดต้อกระจก เหมาะกับผู้ที่อยากมองเห็นหลายระยะโดยไม่ต้องใช้แว่นอ่านหนังสือ อย่างไรก็ตาม บางคนอาจเห็น แสงรัศมี/แฟลร์ในตอนกลางคืน และราคาสูงกว่าเลนส์มาตรฐาน การเลือกใช้ต้องพิจารณาเฉพาะบุคคลร่วมกับจักษุแพทย์
By พญ.อรัชพร ทับทิมทอง (หมอหญิง) — จักษุแพทย์เฉพาะทางด้านกระจกตาและการแก้ไขสายตาด้วยเลเซอร์
เผยแพร่: 20 เมษายน 2026
เลนส์มัลติโฟคอลคืออะไร? คำตอบสั้นๆ
เลนส์มัลติโฟคอล (Multifocal Intraocular Lens หรือ MF-IOL) คือเลนส์แก้วตาเทียมที่ใส่แทนเลนส์ธรรมชาติหลังผ่าตัดต้อกระจก โดยมีการออกแบบพิเศษให้ โฟกัสได้หลายระยะพร้อมกัน — ทั้งมองไกล (ขับรถ, ดูทีวี) กลาง (มือถือ, คอมพิวเตอร์) และใกล้ (อ่านหนังสือ)
ต่างจาก เลนส์โมโนโฟคอล (Monofocal) ซึ่งโฟกัสได้ระยะเดียว (ส่วนใหญ่คือระยะไกล) ต้องใช้แว่นอ่านหนังสือสำหรับมองใกล้
หลักการทำงานของเลนส์มัลติโฟคอล
ทำงานอย่างไร — แบ่งแสงเป็นหลายจุดโฟกัส
เลนส์มัลติโฟคอลใช้เทคโนโลยี Diffractive หรือ Refractive แบ่งแสงที่เข้าสู่ตาเป็นหลายจุดโฟกัส สมองจะเรียนรู้ที่จะเลือกใช้โฟกัสที่เหมาะสมกับระยะที่กำลังมอง
ตัวเลนส์มีลักษณะเป็นวงแหวนซ้อนกัน (concentric rings) ที่แยกแสงไปยังจุดโฟกัสต่างๆ — คนไข้จึงเห็นทั้งใกล้และไกลได้โดยไม่ต้องเปลี่ยนตำแหน่งเลนส์
ต่างจากเลนส์โมโนโฟคอลอย่างไร
| ข้อ | Monofocal | Multifocal |
|---|---|---|
| ระยะโฟกัส | 1 ระยะ | หลายระยะ |
| ต้องใส่แว่นอ่านหนังสือ | ต้องใส่ | ส่วนใหญ่ไม่ต้อง |
| แสงแฟลร์/รัศมี | น้อยมาก | อาจเห็นในบางคน |
| ราคา | มาตรฐาน | สูงกว่า |
ประเภทของเลนส์มัลติโฟคอล
- Bifocal — โฟกัส 2 ระยะ (ไกล + ใกล้)
- Trifocal — โฟกัส 3 ระยะ (ไกล + กลาง + ใกล้) — เทคโนโลยีรุ่นใหม่
- EDOF (Extended Depth of Focus) — ขยายระยะโฟกัส ลดแฟลร์
อ่านเพิ่มเติม: เลนส์ Trifocal | เลนส์ EDOF
ข้อดีของเลนส์มัลติโฟคอล
1. ลดการพึ่งแว่นในชีวิตประจำวัน
ผู้ใส่เลนส์มัลติโฟคอลส่วนใหญ่สามารถอ่านหนังสือ ใช้มือถือ ขับรถ ทำงานคอมพิวเตอร์ ได้โดยไม่ต้องใช้แว่น — ช่วยเพิ่มความสะดวกในชีวิตประจำวันมาก
2. เห็นได้หลายระยะพร้อมกัน
เหมาะกับผู้ที่ทำกิจกรรมที่ต้องสลับระยะบ่อย เช่น ขับรถแล้วมองหน้าปัด ดูทีวีแล้วสลับอ่านโทรศัพท์
3. เทคโนโลยีใหม่ลดผลข้างเคียง
เลนส์รุ่นใหม่ (Trifocal, EDOF) ออกแบบให้ลดอาการแสงแฟลร์และรัศมี เหมาะกับผู้ที่ขับรถกลางคืนบ่อย
ข้อเสีย/ข้อจำกัดของเลนส์มัลติโฟคอล
1. อาจเห็นแสงแฟลร์/รัศมีรอบไฟในคืนแรกๆ
เป็นผลจากการแบ่งแสงเป็นหลายจุดโฟกัส ทำให้บางคนเห็น halo หรือ glare เมื่อมองไฟในที่มืด — ส่วนใหญ่จะปรับตัวได้ใน 3-6 เดือน
2. ต้องใช้เวลาปรับตัว (Neural adaptation)
สมองต้องเรียนรู้ที่จะเลือกใช้โฟกัสที่เหมาะ — ช่วงแรกอาจรู้สึกแปลกๆ ภาพไม่ชัดเท่าที่คิด ต้องอดทนรอ 1-3 เดือน
3. ราคาสูงกว่าเลนส์มาตรฐาน
เลนส์มัลติโฟคอลมีราคาสูงกว่าเลนส์โมโนโฟคอลหลายเท่า และส่วนใหญ่ ประกันสังคม/ประกันสุขภาพไม่ครอบคลุม ต้องจ่ายเอง
4. ไม่เหมาะกับทุกคน
ผู้ที่มีโรคจอประสาทตา ต้อหิน หรือกระจกตาไม่สมบูรณ์ อาจไม่ได้ผลดีกับเลนส์มัลติโฟคอล — ต้องประเมินสภาพตาก่อน
ใครเหมาะกับเลนส์มัลติโฟคอล?
เหมาะสำหรับ
- อยากลดการพึ่งแว่นอ่านหนังสือ
- ใช้ชีวิตที่ต้องสลับระยะบ่อย (ทำงานคอมพิวเตอร์, ขับรถ, อ่านหนังสือ)
- สภาพตาโดยรวมสมบูรณ์ (กระจกตา, จอประสาทตาปกติ)
- คาดหวังตามความเป็นจริงและพร้อมรอช่วงปรับตัว
- มีงบประมาณเพียงพอสำหรับเลนส์พรีเมียม
อาจไม่เหมาะสำหรับ
- คนขับรถกลางคืนอาชีพ (แท็กซี่, ขนส่ง) ที่ไวต่อแสงแฟลร์
- ผู้ที่มีโรคจอประสาทตา (Macular degeneration, Diabetic retinopathy)
- ผู้มีสายตาเอียงสูงโดยไม่แก้ไข — อาจต้องใช้เลนส์ Toric multifocal
- ผู้ที่ไม่สามารถรอช่วงปรับตัว (neural adaptation)
- ผู้ที่คาดหวังการมองเห็นเหมือนตาธรรมชาติ 100%
การเตรียมตัวและการตรวจประเมินก่อนเลือกเลนส์
ตรวจวัดค่าเลนส์ (IOL Calculation)
ใช้เครื่อง Biometry วัดขนาดลูกตาและความโค้งกระจกตา เพื่อคำนวณค่าเลนส์ที่เหมาะสม — ความแม่นยำสูงมาก ช่วยให้การมองเห็นหลังผ่าตัดดีที่สุด
ตรวจสุขภาพตาโดยรวม
- OCT ตรวจจอประสาทตา
- Topography ตรวจความผิดปกติกระจกตา
- Specular microscopy ตรวจเซลล์กระจกตา
ปรึกษาแพทย์เรื่อง lifestyle
แพทย์จะถามเรื่องการใช้สายตาประจำวัน อาชีพ งานอดิเรก เพื่อเลือกเลนส์ที่เหมาะกับ lifestyle
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
เลนส์มัลติโฟคอลใช้ได้นานกี่ปี?
โดยปกติ ใช้ได้ตลอดชีวิต เพราะทำจากวัสดุ biocompatible ที่ไม่เสื่อมสภาพ ไม่ต้องเปลี่ยนเลนส์
ใส่เลนส์มัลติโฟคอลแล้วยังต้องใส่แว่นไหม?
ส่วนใหญ่ ไม่ต้องใส่แว่นในชีวิตประจำวัน แต่บางคนอาจต้องใช้แว่นอ่านหนังสือในที่แสงน้อยหรืออ่านตัวเล็กมาก
ถ้าใส่แล้วไม่ชอบ เปลี่ยนเลนส์ได้ไหม?
สามารถเปลี่ยนได้ แต่เป็นการผ่าตัดเพิ่มที่ซับซ้อน — ควรปรึกษาและทำความเข้าใจข้อจำกัดอย่างละเอียดก่อนเลือกใส่
เลนส์มัลติโฟคอลกับ Trifocal ต่างกันยังไง?
Trifocal เป็นเลนส์มัลติโฟคอลรุ่นใหม่ที่โฟกัส 3 ระยะ (ไกล กลาง ใกล้) — ส่วน Multifocal รุ่นเก่าโฟกัสแค่ 2 ระยะ — อ่านเพิ่มเติมที่ เลนส์ Trifocal
ถ้ามีสายตาเอียง ใส่เลนส์มัลติโฟคอลได้ไหม?
ได้ โดยใช้ Toric Multifocal IOL ซึ่งแก้สายตาเอียงในตัว — อ่านเพิ่มเติม เลนส์ Toric
ประกันสังคม/ประกันสุขภาพจ่ายเลนส์มัลติโฟคอลไหม?
ส่วนใหญ่ ไม่จ่าย เพราะถือเป็นเลนส์พรีเมียม — ประกันจ่ายเฉพาะเลนส์โมโนโฟคอลมาตรฐาน ส่วนต่างคนไข้จ่ายเอง
อยากทราบว่าเลนส์ไหนเหมาะกับคุณ? ปรึกษาหมอได้
การเลือกเลนส์เป็นการตัดสินใจสำคัญที่ควรทำร่วมกับจักษุแพทย์ เพราะต้องพิจารณาทั้ง สภาพตา lifestyle และงบประมาณ
ปรึกษา พญ.อรัชพร ทับทิมทอง (หมอหญิง) — จักษุแพทย์เฉพาะทางด้านกระจกตาและการแก้ไขสายตาด้วยเลเซอร์
📞 โทร: 097-925-7880
💬 LINE: @clear.vision
📍 ที่อยู่: Clear Vision by Dr. Ying ชั้น 4 ตึก Century BTS อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ
🕐 เวลาทำการ: ทุกวัน 08:00-19:00 น.